Własne ujęcie wody, dostarczanie jej innym podmiotom albo odpowiedzialność za instalację w budynku — każda z tych sytuacji może mieć znaczenie przy ustalaniu obowiązków dotyczących jakości wody. Zmiany z 2026 r. nie ograniczają się do przedsiębiorstw wodociągowych ani do obiektów priorytetowych.
Dla przedsiębiorcy najważniejsze jest ustalenie, jaką rolę pełni w systemie zaopatrzenia w wodę i za którą część infrastruktury odpowiada. Dopiero na tej podstawie można określić wymagane oceny, badania i terminy.
Co zmieniło się w przepisach?
21 maja 2026 r. weszła w życie ustawa z 13 marca 2026 r. zmieniająca ustawę o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Od 24 czerwca 2026 r. obowiązuje również nowe rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.
Nowe regulacje obejmują podejście oparte na ryzyku w całym łańcuchu zaopatrzenia: od obszaru zasilania ujęcia, przez uzdatnianie, magazynowanie i dystrybucję, po wewnętrzny system wodociągowy.
Choć zmieniona ustawa dotyczy także ścieków, opisane tutaj obowiązki odnoszą się do jakości i bezpieczeństwa wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Ustawa, rozporządzenie.
Dostawca wody — nie tylko przedsiębiorstwo wodociągowe
Ustawowa definicja dostawcy wody obejmuje podmiot dostarczający wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, w tym przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne oraz podmiot prowadzący hurtową sprzedaż wody.
Dlatego dodatkowej analizy wymagają między innymi sytuacje, w których zakład:
- korzysta z własnego ujęcia zaopatrującego budynki i ich użytkowników;
- przekazuje wodę innemu przedsiębiorcy za pośrednictwem swojej infrastruktury;
- korzysta ze wspólnego systemu z innymi podmiotami i rozlicza zużycie wody.
Sama własność studni, obecność podlicznika czy wystawianie rozliczeń nie wystarczają do ustalenia pełnego zakresu obowiązków. Znaczenie mają przeznaczenie wody, sposób jej dostarczania, odbiorcy oraz rzeczywisty podział odpowiedzialności.
Trzeba też sprawdzić ustawowe wyłączenia i szczególne zasady dotyczące mniejszych dostawców. Nie należy zakładać, że każdy zakład z własnym ujęciem musi wykonać taki sam zestaw ocen i badań.
Dla podmiotu objętego odpowiednimi wymaganiami obowiązki mogą obejmować monitoring jakości wody, oceny ryzyka, działania naprawcze oraz przekazywanie informacji właściwym organom. Podstawą kwalifikacji są między innymi art. 1b, art. 2 pkt 1, art. 4e–4h i art. 4p ustawy.
Kiedy zakład może obejmować obiekt priorytetowy?
Obiektem priorytetowym jest niemieszkalny obiekt, w którym więcej niż 50 osób dziennie jest narażonych na ryzyko związane z wodą.
Nie oznacza to, że każda firma zatrudniająca ponad 50 pracowników automatycznie spełnia tę definicję. W zakładzie składającym się z kilku hal, biur i budynków socjalnych trzeba ustalić, co stanowi konkretny obiekt, kto z niego korzysta i kto odpowiada za wewnętrzny system wodociągowy.
Obecność pryszniców, ciepłej wody użytkowej lub urządzeń wytwarzających aerozol wodny jest ważna przy analizie zagrożeń i zakresu badań. Nie zastępuje jednak sprawdzenia ustawowej definicji obiektu priorytetowego.
Właściciel lub zarządca takiego obiektu ma obowiązek sporządzić pisemną ocenę ryzyka wewnętrznego systemu wodociągowego. Obejmuje ona instalację, materiały mające kontakt z wodą oraz ich możliwy wpływ na jakość wody w punktach czerpalnych.
Ocenę należy przeglądać nie rzadziej niż co sześć lat i w razie potrzeby aktualizować. Jej wykonawca musi spełniać wymagania określone w art. 4l ustawy — samo przygotowanie dokumentu przez dowolnego pracownika lub konsultanta nie wystarcza. Art. 4i–4l ustawy.
Legionella i ołów: nie każdy obiekt ma taki sam zakres badań
Kwalifikacja jako obiekt priorytetowy nie oznacza automatycznie identycznego obowiązku badania Legionelli i ołowiu we wszystkich budynkach.
W przypadku Legionelli ustawa wskazuje określone kategorie obiektów, w tym obiekty lecznicze i przeznaczone do okresowego pobytu ludzi oraz budynki użyteczności publicznej, w których instalacje lub urządzenia wytwarzają aerozol wodny.
W przypadku ołowiu trzeba uwzględnić zarówno kategorie obiektów wskazane w ustawie, jak i wynik analizy potencjalnego ryzyka związanego z instalacją. Jeżeli analiza wykaże takie ryzyko, częstotliwość badań ustala się z właściwym organem nadzoru sanitarnego. Jeżeli wykaże brak tego ryzyka, ustawa przewiduje odstąpienie od badania.
Nowe rozporządzenie określa zasady pobierania próbek, częstotliwości badań Legionelli oraz postępowania zależnie od wyników. Zakres monitoringu powinien więc wynikać z kwalifikacji obiektu i właściwych przepisów, a nie z jednego uniwersalnego pakietu badań. Art. 4i–4j ustawy, § 7–8 rozporządzenia.
Brak statusu obiektu priorytetowego nie zamyka tematu
Przepisy przewidują również szersze działania właścicieli i zarządców budynków dotyczące bezpieczeństwa wewnętrznych systemów wodociągowych.
Obejmują one między innymi proporcjonalne do ryzyka działania ograniczające zagrożenie Legionellą w ciepłej wodzie użytkowej: kontrolę temperatury, ograniczanie stagnacji, płukanie instalacji oraz czyszczenie i konserwację urządzeń do podgrzewania wody.
Ustawa przewiduje też wymianę elementów zawierających ołów, jeżeli jest to wykonalne ekonomicznie i technicznie.
Dlatego stwierdzenie, że budynek nie jest obiektem priorytetowym, nie jest równoznaczne z brakiem obowiązków dotyczących jakości wody. Trzeba sprawdzić pozostałe wymagania właściwe dla danego podmiotu i instalacji. Art. 4m ustawy.
Jakie terminy trzeba uwzględnić?
Dla podmiotów objętych poszczególnymi obowiązkami kluczowe są trzy terminy:
| Obowiązek | Termin przekazania |
|---|---|
| Ocena ryzyka w obszarze zasilania ujęcia wraz z raportem podsumowującym | Do 31 grudnia 2026 r. — właściwemu dyrektorowi RZGW Wód Polskich oraz właściwemu inspektorowi sanitarnemu |
| Ocena ryzyka w systemie zaopatrzenia w wodę wraz z raportem podsumowującym | Do 30 czerwca 2028 r. — właściwemu inspektorowi sanitarnemu |
| Pierwsza ocena ryzyka wewnętrznego systemu wodociągowego obiektu priorytetowego | Do 30 czerwca 2028 r. — właściwemu inspektorowi sanitarnemu |
Dla obiektów priorytetowych oddanych do użytkowania po 30 czerwca 2028 r. przewidziano termin sześciu miesięcy od oddania do użytkowania.
Terminy dotyczące ocen ryzyka nie oznaczają, że do tego czasu można odłożyć bieżące wymagania dotyczące jakości wody, monitoringu lub reagowania na nieprawidłowości. Art. 7 i 9 nowelizacji.
Od czego powinien zacząć przedsiębiorca?
Na początek warto zebrać odpowiedzi na pięć pytań:
- Skąd pochodzi woda, do czego jest wykorzystywana i komu jest dostarczana?
- Kto odpowiada za ujęcie, dystrybucję oraz instalacje w poszczególnych budynkach?
- Czy któryś z obiektów może spełniać definicję obiektu priorytetowego?
- Jakie instalacje ciepłej wody, prysznice i inne źródła aerozolu występują w zakładzie?
- Jaką dokumentacją, wynikami badań i procedurami utrzymania instalacji dysponuje firma?
Taka kwalifikacja pozwala ustalić właściwy zakres działań — bez pomijania obowiązków, ale również bez zamawiania ocen i badań niedopasowanych do sytuacji zakładu.
Jak może pomóc Ecothesis?
Ecothesis pomaga ustalić, które obowiązki dotyczą konkretnego zakładu: przeanalizować sposób zaopatrzenia w wodę, zakwalifikować obiekty, uporządkować odpowiedzialność za instalacje i zaplanować wymagane oceny oraz badania.
Jeżeli potrzebna jest formalna ocena ryzyka wewnętrznego systemu wodociągowego, jej przygotowanie wymaga udziału osoby spełniającej ustawowe wymagania. Zakres dalszego wsparcia ustalamy po rozpoznaniu sytuacji zakładu.
Chcesz sprawdzić, od czego powinna zacząć Twoja firma? Skontaktuj się z nami: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. | +48 530 778 650.
Stan prawny zweryfikowany na 9 września 2026 r. Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej opinii prawnej. Zakres obowiązków należy ustalić dla konkretnego obiektu i stanu faktycznego.